زن و آیین های باستانی ایران
دکتر فریدون جنیدی در آخرین جلسه سخنرانی انجمن زنان پژوهشگر تاریخ به مناسبت روز اسپندارمذ در ارتباط با زن و آیین های باستانی ایران سخن گفت . رئیس بنیاد ایرانشناسی نیشابور سخنان خود را با این جمله آغاز کرد : "تا زن بیدار نشود جامعه بیدار نمی شود" و افزود این انجمن که برای آشنایی مردم با تاریخ و فرهنگ ایران فعالیت می کند سهم زیادی دربیداری زنان دارد و در ادامه به تشریح نقش و جایگاه زن در دوره مادرسالاری برطبق اثرماندگار فردوسی ، شاهنامه ، پرداخت و گفت زن در دوره هوشنگ که دوره یکجا نشینی و خانه سازی است با نقش آفرینی خود در کندن غار و تراشیدن سنگ برای ماوا دادن فرزندانش در غیاب مرد ، موجب غلبه بشر بر دیو سیاه که همان سرماست ، شد و مرد در بازگشت از جنگل و بیابان ، کن (خانه) را دید و کئینی را(صاحب خانه یعنی زن) و با مفهوم کن (عشق) آشنا شد که کنچک که بعدها به واژه کنیزک به معنای معشوق کوچک از آن گرفته شد .
در دوره بعدی زن برای خوراک دادن به فرزندانش در جستجو بود که دانه را یافت و هم او دانه را در خاک پنهان کرد و با بارش باران روند کاشت و رویش گیاه را شناخت و مبدع کشاورزی شد . در شکار نیز زن گاهی با مردان همراه بود و در آغاز که تنها از شیر حیوانات استفاده می شد زن وقتی دید این شیر تمام می شود راه ادامه و استمرار آن را در جفتگیری تشخیص داد و دامداری نیز با درایت او توسعه یافت و اینها همه به دلیل عشق مادری بود و نتیجه تلاش مادر برای ادامه حیات فرزندش و در همان دوره مادرسالاری و پس از آن زن همیشه نماد عشق بوده است . دکتر جنیدی در ادامه از جشن اسپندارمذ سخن گفت که با برابری ماه اسپند و روز اسپند برگزار می شد . روز پاکداشت و بزرگداشت و گرامی داشت زمین مقدس و فروتن و زن که چون زمین فروتن و بخشنده است و مقدس و نماد عشق . در این روز زنان را به تخت می نشاندند و به او هدیه می دادند و فرمانش می بردند و روزهای بعد نیز او را احترام می کردند .