سخنران : دکتر نزهت احمدی
زمان : ۴/۲/۱۳۸۷
مکان : دفتر انجمن
پژوهشهاي جديد در باب زنان، لزوم بازشناسي تاريخ زنان را ضروري ميسازد. بدون شناخت جايگاه و نقش زنان در طول تاريخ نميتوان به درستي پيشينه بسياري از باورها و تلقيها در مورد زنان و در نهايت جايگاه امروزين آنان را به خوبي مشخص كرد.
از آن جا که يكي از دورههاي مهم تاريخي ايران كه نقش بسزائي در بسياري از ابعاد فرهنگي اجتماعي جامعه ايراني برجاي گذاشته ، دوره صفوي است، لزوم بررسی موقعيت زنان در آن دوره حائز اهميت بسيار است. به ويژه که در اين دوره به نام چند زن مقتدر که هر يک به نوعی در امور سياسی مداخله داشتهاند برمیخوريم. که از اين جمله میتوان از پريخان خانم و خير النساء بيگم ياد کرد که تقريباً در يک زمان برای کسب قدرت تلاش کردند و هر دو در اين را کشته شدند. در اينجا تلاش کردهام با بررسی و تحليل وقايعی که منجر به ظهور قدرت پريخان خانم و خير النساء بيگم شد و نيز عملکرد سياسی آنان و نيز گزارشاتی که از خلال منابع آن دوره آشکار میشود، طرز تلقي رجال و دولتمردان آن عصر و احياناً جامعه آن روز را در ارتباط با قدرت طلبی اين دو زن نشان دهم و سپس انعكاس اقدامات آنان در منابع دوره بعدي را روشن سازم.
در اين جا من در صدد هستم با بررسی منابع اين دوره نشان دهم منابع، شيوه زنان در كسب قدرت را چگونه تبيين کردهاند؟ آيا آنان اصالتاً مشروعيتی براي كسب قدرت زنان قائل بودند؟ آيا آنان زنان را در استفاده از همان عوامل كسب مشروعيتي كه مردان اين خاندان از آن بهرهمند بودند مجاز میدانستند؟ يا آنان را متجاوزين به حقوق مردانه دانستهاند؟ و نيز میخواهم نشان دهم در ميان منابع مختلف اين دوره چه تفاوتی در نوع نگاه به اين موضوع وجود دارد؟
شواهد نشان میدهد که اصولاً در تاريخ وقتي سخن از حكومت زنان به ميان آمده به نوعي در مورد آن پيشداوري، آن هم از نوع مردانه شده است. کراراً اين گونه زنان افرادی دسيسه كار و مكار معرفی شدهاند که البته پای از گليم فراتر بردهاند. سياست آنان عين دسيسهکاری و مجازاتهايشان، نشان از سنگدلی و بیرحمی تلقی شده در حالي كه چنين اعمالي در تاريخ براي مردان نه تنها عملی مذموم دانسته نشده بلکه لازمه مملکت داری بيان شدهاست. چنين دوگانه نگريستن اين سؤال را در ذهن ايجاد ميكند كه چرا براي عملي واحد؛ پسنديده يا ناپسند، در اجتماع تلقی جنسيتی وجود دارد؟
